Rodzaje zasiłków:
- zasiłki stałe;
- zasiłki okresowe;
- zasiłki celowe;
- specjalne zasiłki celowe;
- usługi opiekuńcze;
- sprawienie pogrzebu;
- dożywianie dzieci i inne osoby;
- opłacanie składki na ubezpieczenie emerytalno – rentowe, osoby która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki;
- kierowanie do domów pomocy i ustalanie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w domu pomocy;
- praca socjalna.
Kryteria przyznawania zasiłków:
Pomoc społeczna ma na celu umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one wstanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości .
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej:
- osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 477 zł jest to tzw. ? kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej?;
- osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł jest to tzw. ? kryterium dochodowe na osobę w rodzinie ?;
- rodzinie , której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tzw. ? kryterium dochodowe rodziny ?.
Poza kryterium dochodowym rodzina musi spełniać co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15:
- ubóstwo;
- sieroctwo;
- bezdomność;
- bezrobocie;
- niepełnosprawność;
- długotrwała lub ciężka choroba;
- przemoc w rodzinie;
- potrzeby ochrony macierzyństwa;
- bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego zwłaszcza w rodzinach niepełnych i wielodzietnych ;
- brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze;
- trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy;
- trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
- alkoholizmu lub narkomanii;
- zdarzenia losowe i sytuacje kryzysowe;
- klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Wykaz wymaganych dokumentów:
Świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Pomoc społeczna może być udzielona z urzędu.
Do wniosku o pomoc należy załączyć:
- Potwierdzenie dochodu wszystkich członków rodziny (wspólne gospodarstwo domowe) z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania pomniejszone o podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne :
- zaświadczenie pracodawcy o dochodach netto;
- prowadzący działalność gospodarczą – zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania, składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne i podatek;
- prowadzący gospodarstwo rolne nakaz płatniczy lub zaświadczenie z Urzędu Gminy o wielkości gospodarstwa w ha przeliczeniowych (1 ha odpowiada dochodowi miesięcznemu 207 zł);
- utrzymujący się z renty, emerytury, zasiłków – odcinek renty, emerytury;
- Potwierdzenie powodu ubiegania się o pomoc:
- bezrobotny – zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy;
- niepełnosprawność – orzeczenie o niepełnosprawności;
- choroba – zaświadczenie lekarza itp.
Po złożeniu wymaganych dokumentów w ciągu 14 dni pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania bądź w miejscu stałego lub czasowego pobytu. W ciągu 1 miesiąca od złożenia całości dokumentów Ośrodek wydaje decyzje administracyjną. Od każdej decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Podstawa prawna : ustawa z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.), która weszła w życie 1 maja 2004 roku.
Zasiłek stały przysługuje:
- osobie pełnoletnie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
- pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kwoty kryterium dochodowego na osobę.
Całkowita niezdolność do pracy do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy , lub o całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji) albo zaliczanie do I lub II grupy inwalidzkiej, albo legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (odpowiednio orzeczenie Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności) . Osoba niezdolna z powodu wieku to dla kobiety 60 lat , a dla mężczyzny 65 lat. Zasiłek stały nie przysługuje osobom uprawnionym do renty socjalnej, bądź innej renty.
Zasiłek okrwesowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.
Wysokość zasiłku okresowego ustala się w wysokości:
- różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny,
- różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby
Minimalna kwota zasilku okrsesowego nie może być niższa niż 20 zł. Zasiłki okresowe dodtowane są z budżetu panstwa w formie dotacji do zadań własnych. Od 2008 roku gminy otrzymuja dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w wysokości 50 %.
Zasiłki celowe wypłacane są w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek może być przeznaczony na pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, zakup opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobne remonty i naprawy mieszkania, a także koszty pogrzebu, bilet kredytowy. Zasiłek może być przyznany również osobie lub rodzinie, która poniosła straty w wyniku: zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach, pomimo przekraczającego dochodu. Pomoc nie podlega zwrotowi jeśli wysokość pomocy (wartość) nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarujące lub rodziny. Może też być przyznany zasiłek celowy lub okresowy pod warunkiem zwrotu części lub całości.
Usługi opiekuńcze - przysługują osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innej przyczyny wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobom, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Usługi świadczone są w mieszkaniu osoby, która potrzebuje pomocy. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zlecona przez lekarza pielęgniarkę oraz w miarę możliwości kontakt z otoczeniem. Szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze określa uchwała Rady Gminy.
Przy Urzędzie Gminy działa Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, która stara się pomóc osobom uzależnionym bądź nadużywającym alkoholu, a także rodzinom, w których występuje wymieniony problem .
Do zadań GKRPA w ramach działań wynikających z instytucji prawnej zobowiązania do leczenia należy:
- Przyjęcie zgłoszenia o przypadku wystąpienia nadużywania alkoholu.
- Wezwanie na rozmowę i pouczenie o konieczności leczenia.
- Skierowanie osoby zgłoszonej na badanie przez biegłą w celu wydania opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i wskazanie rodzaju zakładu leczniczego.
- Przygotowanie dokumentacji związanej z postępowaniem sądowym wraz z opinią wydana przez biegłą.
- Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania do sądu rejonowego.
Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków przysługuje:
- matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka,
- osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem (jeśli wystąpiła do sądu z wnioskiem o przysposobienie dziecka),
- osobie uczącej się (pełnoletnia, nie pozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony).
Kryterium dochodowe
Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie przekracza kwoty 504 zł (583 zł ? jeśli członkiem rodziny jest osoba niepełnosprawna).
Osoba niepełnosprawna ? osoba posiadająca umiarkowany, bądź znaczny stopień niepełnosprawności , a w przypadku dzieci do lat 16 roku życia posiadający orzeczenie o niepełnosprawności).
Dochód rodziny ? przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Dochodem rodziny są:
- przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne.
- deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- dochody nie podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: renty, stypendia, alimenty na dzieci, zasiłki chorobowe, dodatki kombatanckie i dochody z gospodarstwa rolnego, dochody uzyskiwane za granicą RP, itp.
Od dochodu rodziny odlicza się alimenty płacone na rzecz innych osób. Gospodarstwo natomiast zostaje przeliczane w ten sposób, że 1 ha przel. odpowiada dochodowi 158,17 zł.
Okres zasiłkowy ? oznacza okres od dnia 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.
Zasiłek rodzinny przysługuje:
- do ukończenia przez dziecko 18 roku życia,
- do zakończenia nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do końca 21 roku życia,
- do 24 roku życia w przypadku kontynuowania nauki przez osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym lub umiarkowanym.
Przy ustalaniu prawa do zasiłku na dany okres zasiłkowy brane są pod uwagę dochody uzyskiwane w roku poprzednim!
Przykład:
Osoba ubiegająca się o zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy 2007/2008 powinna do wniosku dołączyć dokumenty o uzyskiwanym dochodzie w roku 2006, natomiast jeśli ubiega się na okres zasiłkowy 2008/2009 powinna udokumentować dochód za 2007 r.
Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:
- 48 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia,
- 64 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia,
- 68 zł na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia.
Dodatki do zasiłku rodzinnego
Osoby uprawnione do zasiłku rodzinnego otrzymują dodatki z tytułu:
- urodzenia dziecka ? 1000 zł jednorazowo,
- opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego ? 400 zł miesięcznie (urlop udzielony przez zakład pracy).
- samotnego wychowywania dziecka ? 170 zł miesięcznie na dziecko zdrowe i 250zł miesięcznie na dziecko niepełnosprawne (samotne wychowywanie oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, wdowę, wdowca, rozwiedzioną, rozwiedzionego, bądź osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądowym).
- podjęcia nauki przez dziecko w szkole poza miejscem zamieszkania ? 90 zł miesięcznie (internat stancja itp.) lub 50 zł miesięcznie dojazd do szkoły dzieci uczących się w szkole ponadgimnazjalnej i ponadpodstawowej (dodatek może być przyznany na okres od września do czerwca roku następnego)
- kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego ? 60 zł miesięcznie na dziecko do ukończenia 5 roku życia dziecka, a 80zł miesięcznie na dziecko w wieku od 5 lat do 24 roku.
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie, która ukończyła 75 lat.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w wysokości 153 zł miesięcznie.
Świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się dla osób, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420 zł miesięcznie.
Tzw. becikowe przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka ? niezależnie od wysokości dochodów. Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1 000 zł na jedno dziecko.
Zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, w przypadku gdy uczy się w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia.
Osoba uprawniona ? osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywaną przez osobę samotnie wychowującą dziecko.
Osoba samotnie wychowująca dziecko ? oznacza to pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł, a prowadzone przez komornika sądowego postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej składa się za pośrednictwem komornika sądowego.